أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

13

قانون ( فارسى )

درد ناشى از قولنج آزار ديده است ، درد كليه آب را سرخرنگ ساخته است . هم از اين سبب است كه در اوايل قولنج ممكن است بول به رنگ آب نخود يا آب پنير درآيد و يا بول بند آيد . احتمال دارد بيمار قولنج با تپش قلب شديد روبرو شود و نياز باشد كه با دست سينه‌اش را محكم بگيرد . امكان دارد كه قولنج به عرق سرد بيمار و غش كردن بيمار و سرد شدن دست و پاهاى بيمار و درهم شدن عقل بيمار بينجامد . فصل پنجم نشانيهاى اميدواركننده در بيمارى قولنج سلامت‌ترين حالت قولنج - كه نويد خوبى دارد - آن است كه بند آمدن شكم و قبوضيت بسيار شديد نباشد ، يا درد قولنج از جايى به جايى منتقل شود و شايد سبكتر گردد ، هرچند گاه به گاهى درد عودت مىكند . بيمار قولنج از بيرون دادن باد ، مدفوع و از اثر حقنه تا اندازهء نمايانى آسوده مىشود . ضد اين نشانيها علامت سخت‌ترين حالات قولنج است . فصل ششم نشانيهاى بد و نوميدكننده در قولنج درد شديد ، پياپى آمدن قى ، عرق سرد ، سرد شدن دست و پاها از شدت درد شكم ، گرايش خون و روان به سوى جاى درد همه از نشانيهاى بد هستند . اگر بيمار قولنج به سكسكهء پياپى مبتلا شود ، و ذهنش به هم بخورد ، مدفوع بدون به كار بردن وسايل اسهال بيرون نيايد ، بيمار مرده حساب است و مرگ به سراغش آمده است . نشانهء شگفت‌آورى نيز هست كه اگر كسى درد شكم دارد و جوش سياه به اندازهء دانهء باقلى بر ابروانش پديد آيد و جوش چركين شود و تا روز دوم يا بيشتر دوام كند ، فاتحهء بيمار را بخوان ! چنين بيمارى در چنين حالتى ابتدا به خواب بىاراده ( مرگ دروغين ) و سپس به خوابيدن زياد از حدّ گرفتار آيد . اگر بيمار باوجود اين روىآورده‌ها اختلالى در نفس كشيدن طبيعىاش رخ ندهد ، باز اميدى به بهبودىاش نمىرود ، اما اگر با اين‌همه روىآورها اختلال در نفس كشيدنش ايجاد شود ، مرگش حتمى است .